У гісторыі кожнага горада ёсць імёны і лёсы, якія ззяюць асаблівым святлом, натхняюць і пакідаюць яркі след у яго развіцці. Сярод тых, хто фарміраваў аблічча і лёс нашага райцэнтра, немалую ролю адыгралі жанчыны — адукаваныя, таленавітыя, адданыя сваёй справе. Сёння адзначым тых, хто сваёй працай, мудрасцю і імпэтам унёс істотны ўклад у развіццё і росквіт Асіповічаў.

Больш за 5 700 жыхароў раёна з’явілася на свет дзякуючы акушэру-гінеколагу Асіповіцкай цэнтральнай раённай бальніцы Раісе Акуліч, чый агульны прафесійны стаж складае 51 год.

— Першыя роды прымала ў Бабруйскай радзільні, — успамінае Раіса Карпаўна. — Увесь працэс павінен быў праходзіць пад кантролем вопытнай акушэркі, аднак ёй давялося дапамагаць іншай жанчыне, і я засталася адна ў даволі напружаны момант: трэба было дапамагчы нарадзіцца чатырохкілаграмоваму хлопчыку, таму патрабавалася хірургічнае ўмяшанне. Пасля здаралася прымаць і шматплодныя роды: у нашай бальніцы з’явіліся на свет дзве тройні. Зараз дапамагаю жанчынам у паліклініцы. Па маіх назіраннях, сённяшнія асіпаўчанкі грунтоўна і сур’ёзна ставяцца да свайго рэпрадуктыўнага здароўя: своечасова праходзяць неабходныя абследаванні, здаюць аналізы, пры неабходнасці наведваюць вузкіх спецыялістаў. Гэта радуе!

Настаўніка гісторыі і грамадазнаўства сярэдняй школы № 2 імя М.Р. Абросімава Неанілу Цыганок ведаюць далёка за межамі горада. На працягу 23 гадоў педагог актыўна займаецца краязнаўчай работай адразу ў некалькіх кірунках. Разам з вучнямі яна даследавала скрыжаванне гісторый двух гарадоў-пабрацімаў — Асіповічаў і Кранштата — у гады Вялікай Айчыннай вайны, упершыню ўстанавіла імёны 29 жыхароў раёна, якія абаранялі Ленінград і Кранштат у той суровы час або перанеслі блакаду, даследавала факты генацыду ў дачыненні да насельніцтва цяперашняй вёскі Градзянкі, гісторыю мясцовага падпольнага руху.

Асноўная навуковая цікавасць краязнаўцы — Халакост у Асіповіцкім раёне. Збор і сістэматызацыя інфармацыі па гэтай тэме вядзецца з 2005 года. Неаніле Львоўне ўдалося ўстанавіць прозвішчы 154 яўрэяў — жыхароў райцэнтра, якія загінулі ад рук фашыстаў, але адсутнічаюць у спісах кнігі “Памяць”. Разам з вучнямі яна хадайнічала аб прысваенні ветэрынарнаму ўрачу Аляксею Дзянісаву і святару Стэфану Кучынскаму, якія ратавалі яўрэяў у гады вайны, звання “Праведнік народаў свету”.

Атрыманая падчас даследавання інфармацыя друкавалася ў СМІ і была аб’яднана ў кнігі — трылогію “Вайна вядомая… і невядомая” і “Асіповічы: трагічныя старонкі”. Шмат гадоў пад кіраўніцтвам Неанілы Львоўны працавалі лектарскія групы з ліку навучэнцаў СШ № 2, створаныя для інфармавання насельніцтва па тэме Халакоста. Зараз функцыянуе лектарская група, члены якой расказваюць школьнікам пра подзвіг Героя Савецкага Саюза Міхаіла Абросімава, імя якога носіць школа.

Дзякуючы ініцыятыве асіпаўчанкі ў лістападзе 2021 года быў устаноўлены по­мнік на месцы расстрэлу ў 1942 годзе яўрэяў станцыі Ясень, а ў ліпені 2022 года — мемарыяльная дошка на месцы перапахаван­ня расстраляных нацыстамі ў 1941 годзе яўрэяў мястэчка Лапічы.

Сёння Неаніла Цыганок сумесна з работнікамі райвыканкама займаецца пошукам доказаў па фактах генацыду ў гады Вялікай Айчыннай вайны, працуе над наданнем статусу воінскіх тым пахаванням, якія яго не маюць, правядзеннем рэстаўрацыі і ўстаноўкі новых помнікаў героям вайны.

Наталлю Пахоменка многія землякі ведаюць як жанчыну дзелавую, актыўную, мэтанакіраваную і паспяховую. Яе шлях у бізнес пачынаўся з адкрыцця кіёска з прадуктамі харчавання на прывакзальнай плошчы. Крыху пазней з’явілася гандлёвая кропка на рынку ў цэнтры горада, затым — арэнда ў краме “Авангард”, а праз некаторы час — і ўласны прадуктовы магазін на паўднёвым баку горада. Паступова сфера дзейнасці Наталлі пашырылася: набыццё нерухомасці, будаўніцтва.

— Зараз я заснавальнік ААТ “Камбінат грамадскага харчавання”, — адзначае асіпаўчанка. — Наш цэх вырабляе і пастаўляе прадукцыю ў гандлёвыя кропкі на вакзале, у райбальніцы, а таксама булачную ў цэнтры горада. Асноўны ж бізнес — прадастаўленне памяшканняў у арэнду. Нядаўна адчыніў дзверы новы гандлёвы цэнтр “Пралеска”, куды таксама запрашаем патэнцыяльных арандатараў. Планаў па далейшым развіцці шмат, але нездарма ж існуе прымаўка, што калі хочаш рассмяшыць бога, раскажы яму пра свае планы. Проста веру, што ўсё будзе своечасова і ўдала.

Неафіцыйнае званне самай шматдзетнай мамы раёна з гонарам носіць асіпаўчанка Раіса Шамак. Праўда, дзетак у яе сям’ю прыносіў не бусел…

— Родныя дачка з сынам выраслі, а нерастрачаных любові і клопату засталося яшчэ шмат, — распавядае жанчына. — Да таго ж у краіне пачаўся працэс рэарганізацыі інтэрнатаў, выхаванцаў якіх прапаноўвалі ўзяць у сем’і. Пасля нядоўгіх роздумаў мы з мужам Аляксандрам рашыліся на такі адказны і няпросты крок. Так у нас з’явілася Кацярына. З часам стала зразумела, што малой адной сумна, але жылплошча не дазваляла ўзяць яшчэ адно дзіця.

Сітуацыя змянілася ў 2005 годзе, калі раённай уладай было прынята рашэнне аб адкрыцці новага дзіцячага дома сямейнага тыпу. Пары прапанавалі пасаду бацькоў-выхавальнікаў і пяць рознаўзроставых дзяцей пад апеку. Раіса і Аляксандр пагадзіліся і за 21 год змаглі выхаваць 46 дзяцей, многія з якіх ужо абзавяліся сваімі сем’ямі, але не забываюць дарогу ў дом, які стаў ім родным.

— Быць бацькам-выхавальнікам — гэта не толькі велізарная адказнасць, але і неверагоднае шчасце, — усміхаецца Раіса Мікалаеўна. — Кожнае дзіця — асобная гісторыя, і кожная гісторыя ўнікальная.

Агата ЗІМІНА