Запісана са слоў старажылаў вёскі Краі Марыі Якаўлеўны Кірдун, 1931 г.н., Ганны Архіпаўны Міхадзюк, 1930 г.н., і Рыгора Андрэевіча Кірдуна, 1929 г.н.

На працягу доўгага часу гэты абрад існаваў толькі ў вёсцы Краі. Незамужнія дзяўчаты абвязвалі доўбню (булавешку) мужчынскімі паясамі і з цудоўнымі купальскімі песнямі цягнулі яе праз усё сяло да ракі Пціч, на бераг, які крайчукі называлі “бабскім”. А чаму?

Побач з глыбокім месцам было мелкаводдзе, дзе звычайна купаліся дзеці і дзяўчаты, якія не ўмелі плаваць. Пасля вясёлых купальскіх песень, жартаў, смеху, купальскага вогнішча дзяўчаты кідалі доўбню ў раку і назіралі: у які бок яна паплыве — адтуль трэба чакаць сватоў. Калі доўбню цячэннем ракі прыбівала да берага, лічылі, што дзяўчына застанецца незамужняй. Назіралі і за тым, як — хутка ці марудна — плыла доўбня, і меркавалі, калі чакаць сватоў.

Ужо пад раніцу дзяўчаты і хлопцы, вяртаючыся ў вёску, пачыналі чыніць “бясчынствы”, затыкаючы коміны, прывальваючы тоўстымі калодамі дзверы хат людзей, што не прыйшлі на Купалле. А яшчэ перагароджвалі вуліцу вазамі і варотамі, якія пасля гаспадары доўга шукалі. Вароты маглі зацягнуць і на якое-небудзь старое дрэва.

Чаму валаклі менавіта доўбню? Магчыма, гэта тлумачыцца тым, што язычніцкія богі былі двухаблічнымі, двухполымі, а само купальскае бажаство выступае ў вобразе ідала, балвана, які ўвасабляе сабой сонца, цяпло, святло, дабро, а бывае, і наадварот — чорта, д’ябла.

Валянціна Аўдзейчык,

дырэктар Дараганаўскага школьнага комплекснага краязнаўчага музея.