Наша вобласць лічыцца не вельмі багатай на культурна-гістарычную спадчыну, але на самой справе ў ёй шмат адметнасцей, знаёмства з якімі не толькі папаўняе кругагляд, але і абавязкова дае нагоду для эмацыянальнага водгуку: “Нічога сабе!”
Некаторыя з іх добра “раскручаныя”, але хапае і такіх, што пакуль ляжаць убаку ад турыстычных маршрутаў. Прапануем азнаёміцца з пяцёркай пунктаў, якія, здаецца, вартыя таго, каб наведаць іх у першую чаргу.
Дрыбінскі краязнаўчы музей
Музейная “фішка” — клуб шапавалаў, які праводзіць майстар-класы па вырабу валёнкаў для ўсіх жадаючых і адраджае ко-лішняе шапавальскае арга (прафесіянальны жаргон) — катрушніцкі лемязень.
Сёння гэтае старажытнае рамяство хутка набывае папулярнасць, а вырабы з лямца ўваходзяць у трэнд сучаснай моды.
Што ж тычыцца мясцовых энтузіястаў, то яны маюць сур’ёзны намер стаць зоркамі сусветнай велічыні: падалі заяўку ў ЮНЭСКА на прызнанне беларускага шапавальства часткай сусветнай культурнай спадчыны.

Баявая сінагога ў Быхаве
Наданне хрысціянскім культавым пабудовам абарончых уласцівасцей увогуле не лічыцца чымсьці незвычайным для Беларусі. А вось крэпасць-сінагогу можна ўбачыць толькі ў Быхаве.
Незвычайны будынак датуецца пачаткам XVII стагоддзя і больш стагоддзя актыўна прымяняўся ў абарончых мэтах. Падчас існавання Вялікага княства Літоўскага Быхаў належаў магнацкаму роду Сапегаў. Быхаўская сінагога нагадвае аналагічныя сінагогі, вядомыя ва ўладараннях Сапегаў на Украіне. Узводзіліся яны прыблізна ў адзін час і, не выключана, аднымі і тымі ж будаўнікамі.
Быхаўская сінагога пакуль не адрэстаўрыравана, і элемент занядбанасці надае ёй асаблівую — рамантычна-сумную аўру.

Маёнтак Булгака —
больш вядомы як Жыліцкі палац, размешчаны ў аднайменнай вёсцы Кіраўскага раёна.
Будаваўся ў перыяд з 1825 года да пачатку ХХ стагоддзя адным з тагачасных айчынных алігархаў — Iгнаціем Булгаком. Гаспадар маёнтка жадаў атрымаць палацава-паркавы ансамбль, здольны пацягацца ў прыгажосці з лепшымі палацамі Еўропы, і амаль дасягнуў пастаўленай мэты.
Пасля смерці Булгака маёнтак Жылічы адышоў да яго малодшага сына Эдгара. Апошні хоць і адносіўся з павагай да бацькоўскага праекта, але развіваць яго не лічыў патрэбным. I, напэўна, правільна рабіў, таму што пасля Кастрычніцкай рэвалюцыі маёнтак быў адабраны на карысць дзяржавы.
У гады Савецкай улады ў палацы размяшчаліся розныя ўстановы, што спрыяла яго захаванню ў адносна добрым стане. Сёння ён адрэстаўрыраваны, мае статус музея-сядзібы. Па словах мясцовых жыхароў, тут ноччу можна ўбачыць прывід — невыразны абрыс, які падобны ці то на чалавечую постаць, ці то на слуп свету.
Паколькі “прыходзіць” прывід выключна ў адно месца і пры пэўных умовах асвятлення, не выключана, што гэта нейкі аптычны эфект, праяўленне якога было прадугле-джана пры ўзвядзенні палаца.

Замкавая гара ў Мсціслаўі
Гэты райцэнтр недарэмна называюць “беларускім Суздалем”. З жамчужынай расійскага “залатога кальца” старажытны беларускі горад яднае надзвычай прыгожае наваколле і вялікая колькасць захаваных у арыгінальным стане помнікаў старажытнага дойлідства. Толькі ў цэнтральнай яго частцы размешчана 15 турыстычных аб’ектаў.
Сімвалам Мсціслаўя можна лічыць Замкавую гару — адно з шасці ўзвышшаў, на якіх 870 гадоў назад быў заснаваны горад.

Наваколле вёскі Гарадок
Паселішча, якое знаходзіцца ў Глускім раёне, у асноўным вядомае сваёй Свята-Казьма-Дзям’янскай царквой, пабудаванай у 1866 годзе. Але ў вёсцы і недалёка ад яе ёсць нямала незвычайных аб’ектаў.
Адзін з іх — старажытны паштовы тракт — брукаваная дарога, пабудаваная адразу пасля ўваходу Усходніх зямель ВКЛ у Расійскую імперыю. Другі — гарадзішча, на якім да XVI стагоддзя існаваў горад Глуск. Дакладнае месца існавання Глуска Пагарэлага — ён быў знішчаны падчас адной са шматлікіх войнаў — вызначыў асіповіцкі краязнаўца Юрый Клеванец. Былы горад сёння ўяўляе могілкі вёскі з характэрнай назвай Гарадзішча. Вёска старажытная, і, да таго ж, каля яе знаходзіцца мост, аб якім мясцовыя жыхары кажуць: “Праз яго Напалеон бег і куляўся”.
Дзмітрый САЎРЫЦКI.