Стаць настаўнікам у наш час проста — цяжэй ім застацца. Таму тыя, хто па два і больш дзесяцігоддзі стаяць ля школьнай дошкі, выклікаюць павагу і наводзяць на роздум: што ўтрымлівае сучаснага педагога ў няпростых умовах сённяшняй школы? Тым больш, што многія не проста прыходзяць уранку ў школьныя пакоі правесці заняткі, а актыўна ўдзельнічаюць яшчэ ў многіх конкурсах і праектах, дэманструючы высокі ўзровень падрыхтоўкі і асабістай культуры. Яскравы прыклад — настаўніца сярэдняй школы № 3 Галіна Уладзіміраўна Вайцюк, уладальніца Дыплома ІІ ступені абласнога конкурсу “Настаўнік года”, адна з дзесяці лепшых у краіне аўтараў відэаўрокаў.

— Чым быў выкліканы Ваш выбар прафесійнай сцяжынкі?

 — Хоць бацькі займаліся іншай работай, але ў радні было многа педагогаў. Ёсць заслужаны настаўнік, цётка чвэрць веку ўзначальвала школу ў Горацкім раёне…

У школе падабалася, любіла чытаць, разважаць. А калі парабіла нейкі час, зразумела: школа — гэта маё жыццё і лёс.

 — Усе навокал скардзяцца, што дзеці зараз не чытаюць, неразумеюць і нелюбяць класічныя творы. Якім чынам удаецца пераадолець гэту перашкоду?

 — Школьнікі чытаюць, калі падрыхтаваны да ўспрымання твора. Класічная літаратура стваралася ў розных гістарычных умовах, таму дзіця неабходна перанесці ў тую эпоху, дзе адбываліся падзеі. А для гэтага патрэбны веды гісторыі — вельмі, дарэчы, цікавай навукі.

Шкада, што вельмі мала гадзін даецца на літаратуру. Школьны ўзрост — час узгадавання душы дзяцей, духоўнага станаўлення асобы. Бацькам не стае часу на дзяцей, таму большасць стасункаў з імі ладзіць настаўнік. А літаратура — найлепшы сродак для гэтага. Катастрафічна мала ўрокаў прысвячаецца творчасці, напрыклад, Талстога. А “Вайну і мір” за ўрок не разбярэш, для яе асэнсавання патрэбен працяглы час…

— Нейкія наватарскія метады выкарыстоўваеце?

 — Кожны твор патрабуе граматнага разгляду, сувязі з сучаснасцю. Навучанне ідзе праз асацыяцыі, вобразы. Свежы прыклад: на днях было запланавана завучванне верша Мікалая Рубцова “Звезда полей”. Каб запамінанне не было механічным — люблю выразнае, асэнсаванае чытанне — звярнулася да жыццёвага вопыту дзяцей. Што кожны разумее пад словам Радзіма? Пачула розныя адказы. Хтосьці называў Белавежскую пушчу, другія — сям’ю. Быў і такі адказ: “Гэта дасягненні Дар’і Домрачавай”. “А для Рубцова — гэта дзяцінства, родная вёска”, — кажу ім. Такімі вось шляхамі і стараемся разабрацца ў кожным творы.

А яшчэ эфектыўна праводзіць прэзентацыі з жыцця пісьменнікаў і паэтаў. Выкарыстоўваю відэаздымкі, пра-гляд фільмаў. І калі раней была цвёрда ўпэўнена, што спачатку трэба прачытаць кнігу, а ўжо потым прагле-дзець пастаўлены па ёй фільм, то цяпер робім і наадварот. Школьнікі ўспрымаюць некаторыя творы праз прызму  мастацкай стужкі. Глядзім з імі ўрыўкі аднаго і таго ж твора ў экранізацыях розных гадоў.

 — Ці любяць дзеці прагматычнага веку паэзію?

 — Калі навучыць іх захапляцца вершамі. Кожны з іх мае, дарэчы, не толькі свой памер і рыфму, але і колер, гучанне, пах. Так-так, толькі гэта трэба ўбачыць і адчуць. Часта вучні малююць вершы так, як іх разумеюць. Задача педагога — прывіць любоў да вершаваных радкоў. Некаторыя дзеці самі пішуць таленавітыя вершы. Даводзілася чытаць і сачыненні, напісаныя ў вершаванай форме. Школь-нікі наогул усе розныя…

 — Як лічыце, чыстапісанне аджывае свой век?

 — Цяжка адказаць адназначна. Раней гэта было неабходнай умовай. Цяпер? Калі дзіця напісала выдатнае сачыненне каравым почыркам — адзнаку, канечне, не зніжу. Усё больш дзяцей піша левай рукой — ім таксама няпроста захаваць роўненькімі радочкі. І наогул дзеці загружаны інфармацыяй, нярэдка думкі апераджаюць руку, якая, спяшаючыся, забываецца пра каліграфію. Таму тут, лічу, нельга быць прынцыповым.

 — А ад чаго дзяцей засцерагаеце?

 — Ад завучаных адказаў. Калісьці выдатны педагог Канстанцін Адамавіч Кашлач патрабаваў убраць усемагчымыя крытыкі. Не прапаноўваць дзецям гатовых штампаў — яны павінны самастойна думаць, меркаваць. Сама, напрыклад, не згодна з той Наташай Растовай, якую сустракаем у канцы рамана. І калі аб гэтым сказала свайму настаўніку ў школе, ён не палічыў мой пункт погляду няправільным. Гэтаму вучу і сваіх выхаванцаў.

Іна ЗАСКЕВІЧ.