Асоба

Эксперыментатар

Лаўрэат дарожнай прэміі імя К.С. Заслонава; носьбіт звання “Ганаровы чыгуначнік”, якое атрымаў у 36 гадоў; будаўнік, што мог выканаць заказ у сціслыя тэрміны, захоўваючы якасць; чалавек, які не баіцца эксперыментаў і адказнасці за іх наступствы, — вось толькі некаторыя рысы Валерыя Цалуйкі, які прысвяціў сябе самай мірнай і стваральнай справе.

Асіповічы сталі для яго месцам увасаблення планаў і ідэй. Можна сказаць, лёсавызначальным горадам. Сюды ўпершыню прыехаў у пачатку 70-х па размеркаванні. Займаўся радыёфікацыяй і тэлефанізацыяй Дрычына і навакольных вёсак, потым рабочага пасёлка Градзянка. А пазней быў перакінуты на Глушчыну, з якой яго і прызвалі ў армію.

Здавалася б, з Асіповіччынай хлопец развітаўся назаўсёды, бо пасля службы стаў працаваць электрамантажнікам СМП-354 на станцыі Гомель “Дарбудмантажтрэст” Беларускай чыгункі. Але праз 12 год работы на аб’ектах Гомельшчыны і павышэння пасады да прараба па волі лёсу зноў трапіў у Асіповічы.

Пачалася рэканструкцыя завода жалезабетонных канструкцый, і трэст накіраваў маладога будаўніка на прадпрыемства кіраўніком работ. Ім быў створаны ўчастак спецработ.

А там прыйшоў і 1991 год, які ўраз перавярнуў уяўленні пра эканамічную сістэму дзяржавы. “Перабудова, дэмакратыя, галоснасць” — жыццё запоўнілі новыя словы, паняцці, тэрміны. Закрываюцца і рэканструюцца прадпрыемствы. З’яўляюцца карткі спажыўца, купоны, уласная грашовая адзінка — “зайчыкі”. Якім шляхам развіваць прадпрыемствы, што прадпрыняць, каб утрымацца на плыву, як процістаяць інфляцыі — пытанняў было шмат. Адказаў шукаць нават не ведалі дзе.

Як спроба пракласці сцяжыны ў зыбкай багне разбуранай эканомікі сталі нясмела ўзнікаць малыя прадпрыемствы.

Пайшоў нязведаным шляхам і Валерый Цалуйка. Жадаючы ўтрымаць калектыў і неяк зачапіцца за глебу, што гойдалася пад нагамі ўпэўненага савецкага будаўніка, на базе былога ўчастка стварыў ПБУП “ДарСТЭМ”.

Веды і вопыт былі, жаданне працаваць — таксама. І як вынік — праз 2 гады з задавальненнем налічылі 600 мільёнаў чыстага прыбытку, што ва ўмовах 90-х гадоў было вельмі станоўчым вынікам.

Змяненні адбываліся бясконца. У 2002 г. час прадыктаваў новую неабходнасць: пераўтварыць прадпрыемства ў акцыянернае таварыства, спачатку адкрытае, а потым — закрытае. Мянялася дзяржава, грамадства, трансфармавалася і дзейнасць прад-прыемстваў. Усе новаўвядзенні рыначнай эканомікі вывучаць даводзілася метадам спроб. Знаёміліся з літаратурай, вопытам калег. І развіваліся. “ДарСТЭМ” вырас у вялікую будаўнічую кампанію Асіповіччыны з колькасцю работнікаў больш за 100 чалавек. У гэты час стала магчымым траціць частку прыбытку на набыццё машын і механізмаў. Закупілі экскаватары, аўтакраны, даўгамеры, пабудавалі гаражы. Нават жыллё сваім работнікам змаглі ўзвесці. 25 сямей абзавяліся ўласнымі кватэрамі. Пабудавалі інтэрнат для моладзі. Арыентацыя на клопат пра работнікаў — гэта ўжо паказчык узроўню прадпрыемства!

А потым стала магчымым вылучыць тры самастойныя ўчасткі: дрэваапрацоўчы, які ўзначаліў Аляксандр Горбач, сантэхзабеспячэння і металаканструкцый на чале з Уладзімірам Цюніным. А яшчэ аддзел галоўнага механіка. Ім кіраваў спачатку Міхаіл Мінчэня, затым Аляксандр Крэпскі, а потым Ігар Мінчэня, сын папярэдніка. Спецыялістаў падбіралі з высокім узроўнем адукацыі і спецыяльнай падрыхтоўкай, што да-зваляла арганізоўваць работу дастойна.

А ў 2009 годзе — чарговая інавацыя. Сталі ўпраўляючай кампаніяй, у складзе якой працавалі 3 асобныя арганізацыі з агульнымі адміністрацыяй, аддзеламі кадраў і забеспячэння. Падобная схема ў горадзе была выкарыстана ўпершыню. І наогул многае рабілася тады ў першы раз. А каб правесці пераўтварэнні, трэба было дасканала вывучыць масу пастаноў, законаў, указаў, якія пастаянна змяняліся. Сіламі аб’яднанага прадпрыемства стала магчымым праводзіць будаўніцтва дамоў пад ключ з ўсімі відамі вонкавых і ўнутраных работ, электра- і цеплазабеспячэннем. У той час у штаце налічваліся работнікі ўсіх будаўнічых спецыяльнасцей.

Аналізуючы зробленае, Валерый Мікітавіч з задавальненнем адзначае, што на ўсіх вузлавых станцыях Беларускай чыгункі яго прадпрыемства пакінула свой след, рамонтныя работы право-дзілі і амаль ва ўсіх лакаматыўных дэпо, хутка і якасна. І не толькі будавалі. Удзельнічалі ў электрыфікацыі чыгункі, калі ў складаных умовах было ўкладзена больш за 20 км высакавольтнага кабелю. Вялі работы па водапаніжэнні. Валерый Мікітавіч добра вывучыў сетку чыгуначных пуцей краіны, бо пакалясіў па іх нямала. Але працаваць даводзілася і на аб’ектах іншага прызначэння. Напрыклад, на ўзвядзенні жывёлагадоўчага комплексу ў вёсцы Вязычын, праваслаўнага храма ў Дараганаве.

Ужо каля 5 гадоў Валерый Мікітавіч знаходзіцца на пенсіі. Але цалкам ад стваральнай справы не адышоў. Толькі сфера яго інтарэсаў перамясцілася ў рэчышча радыётэхнікі. Майстар зноў эксперыментуе. Узгадаўшы навуку, якую калісьці вывучаў у Брэсцкім радыётэхнічным вучылішчы № 1, у доме вёскі Дараганава, дзе зараз жыве, стварае святлодыёдныя экраны, у якіх яркія рознакаляровыя выявы змяняюць адна адну, і ўся гэта светлавая феерыя суправаджаецца музыкай. Робяць гэтыя незвычайныя канструкцыі два Валерыі — дзед і ўнук. Ёсць каму перадаць веды і вопыт.