Іна Заскевіч.

i.zaskevich@gzt-akray.by

Непрадказальны лёс у самым пачатку жыццёвага шляху закінуў хлопчыка з невялічкай вёскі Мязовічы ў Германію, дзе ён стаў прымусовым рабочым на невялікім прадпрыемстве па вытворчасці цэглы.

Мікалай Балоцька ў васьмігадовым узросце спазнаў, што такое вайна. Фашысты наведваліся ў яго родную вёску нярэдка, не даючы магчымасці мірным жыхарам спакойна жыць. Адбіралі жывёлу і ежу, пужалі расправай за садзейнічанне партызанам. А аднойчы загналі ў гумно, каб спаліць. Хлопчык не зразумеў, чаму, але пасля прыезду каменданта дзверы ў пабудове адчыніліся, і палонныя апынуліся на вуліцы. Потым іх пагналі ў райцэнтр. А далей — грузавы вагон і шлях на захад.

Разам з бацькамі, дзвюма старэйшымі сястрычкамі і яшчэ паўтара дзясяткам чалавек трапілі на цагляны завод у горадзе Анклам, дзе побач з беларусамі працавалі вязні з Францыі. Даводзілася цэлымі днямі капаць гліну, грузіць яе на воз і на коннай цязе везці па вузкакалейцы. Работа сапраўды катаржная, асабліва для дзіцяці, якому ледзьве пераваліла за 10 гадоў.

Жылі на гарышчы гаража, а дзясятай гадзіне вечара парабкаў заганялі ў іх камору і зачынялі да рання. Кармілі адпаведна.

І цяпер памятае Мікалай Маркавіч той дзень, калі іх вызвалілі савецкія салдаты, якія прыехалі на трафейных веласіпедах. Сёстры засталіся працаваць на кухні пры ваеннай часці, а хлопчык з матуляй вярнуліся дадому.

Хата Балоцькаў уцалела, але ўвесь няхітры скарб быў расцягнуты паліцаямі. Людзі, якія вярталіся з фронту і няволі, ішлі працаваць у калгас, што аднавіў сваю дзейнасць. Было вельмі няпроста.

Міколу толькі чатыры гады давялося павучыцца ў школе. А потым тата сказаў: “Хопіць навукі, трэба працаваць”. І хлопец стаў касіць, араць, даглядаў цялят, падвозіў і раздаваў ім корм.

У суседняй вёсцы Канцы малады калгаснік прыгледзеў сабе дзяўчыну, да якой з цягам часу і перабраўся. Марыя даглядала авечак на ферме. Маладая пара стварыла сям’ю. Выгадавалі пяцёра дзяцей. А некалькі гадоў таму Мікалай Маркавіч аўдавеў. Дзеці і ўнукі стараюцца падтрымліваць яго. Прыязджаюць, дапамагаюць. Высадзілі кветкі для настрою і нават калодзеж размалявалі ў яркія колеры.

Сустрэлі ветэрана працы на двары, які ён па-гаспадарску  аглядаў. Лагоднае жнівеньскае надвор’е стварае добры настрой, але памяць не-не ды і вяртае на тры чвэрці веку назад, туды, дзе дзецям давялося зведаць нялёгкі цяжар акупацыі.